Αντώνης Κονταράτος (1933- 2009)

Μόλις άνοιξα τα email μου και για λίγα λεπτά έμεινα άφωνος βλέποντας την ανακοίνωση για το 40νθήμερο μνημόσυνο του Καθηγητή μου Αντώνη Ν. Κονταράτου που πέθανε στις 19 Αυγούστου 2009.  Η θλίψη και ο πόνος για την αναχώρηση ενός αγαπητού προσώπου αναμφίβολα ανασύρουν αναμνήσεις οι οποίες δικαιωματικά αναζητούν την κοινοποίηση τους ……. Ίσως είναι ένας τρόπος για να απαλύνουμε τον πόνο μας ή για να κρατάμε πάντα ζωντανή τη θύμηση του…. Δεν ξέρω, το μόνο βέβαιο είναι ότι νιώθω την ανάγκη να πω κάτι για τον αγαπητό Καθηγητή μου.

Η τάξη μας, στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών, πρωτογνώρισε τον καθηγητή μας Α. Κονταράτο το ακαδ. έτος 1976-77 όταν μας δίδαξε το μάθημα “Διοίκηση Επιχειρήσεων”.  Το  αντικείμενο του μαθήματος σε συνδυασμό με τη διάχυτη  αμφισβήτηση και τις διεκδικητικού χαρακτήρα δράσεις της μεταπολιτευτικής εποχής που σχεδόν καθημερινά εκδηλωνόταν στα αμφιθέατρα και στους δρόμους, αιτιολογούν τις έντονες διαλογικές αντιπαραθέσεις μας από την πρώτη ημέρα των μαθημάτων του. Αρνούμενοι να αποδεχθούμε οποιοδήποτε μοντέλο διοίκησης πέραν του “δημοκρατικού” και μη αναγωρίζοντας ακόμη και τα μειονεκτήματα του, είχαμε συνεχείς “τριβές” όχι μόνο κατά τη διάρκεια των διαλέξεων αλλά και στο γραφείο του που πάντα με ιδιαίτερη χαρά μας υποδεχόταν. Η βαθιά γνώση του στο αντικείμενο, οι επιστημονικά τεκμηριωμένες τοποθετήσεις του, η πειθώ με την επιχειρηματολογία, ο τρόπος διδασκαλίας του, η έμφυτη ευγένεια και καλωσύνη του, αναμφίβολα δάμασαν το ατίθασο ακροατήριο  του και πολύ γρήγορα απέκτησε το σεβασμό, την εκτίμηση και την αγάπη μας. Ποιός άραγε θα ξεχάσει τα μαθήματα στην αυλή του κτιρίου Β1 της Πολυτεχνικής Σχολής όταν καθισμένοι στα τσιμεντένια παγκάκια και ξαπλωμένοι στο γκαζόν, τον ακούγαμε να μας αναπτύσει τις θεωρίες διοίκησης και να συζητάμε επί πραγματικών και εικονικών περιπτώσεων-παραδειγμάτων. Έχοντας βιώσει την αμερικανική ακαδημαϊκή κουλτούρα, επεχείρησε τη διάτρηση του ελληνικού ακαδημαϊκού καθηγητο-κεντρικού  συστήματος και την καλλιέργεια της συνεργατικότητας μεταξύ των εργαστηρίων του τμήματος αλλά και των τμημάτων του Πανεπιστημίου Πατρών με την ανάπτυξη κοινών projects, όπως το ηλεκτρικό αυτοκίνητο, το ηλιακό αυτοκίνητο, το αυτοκινούμενο όχημα για αναπήρους, το μηχανοκίνητο αιρώπτερο με πτέρυγα Rogallo, κλπ. Αρκετοί χαρακτήρισαν τις προτάσεις του ουτοπιστικές, άλλοι ανεδαφικές, κάποιοι άλλοι εκώφευσαν, το βέβαιο είναι ότι κανένας δεν συνειδητοποίησε ότι ο Α. Κονταράτος οραματιζόταν την ανάπτυξη  της έρευνας στο Πανεπιστήμιο και παραγωγή υψηλού επιπέδου πτυχιούχων.

Ήταν Μαϊος του 1977, όταν δειλά χτύπησα την πόρτα του γραφείου του εκφράζοντας την επιθυμία μου να αναλάβω τη διπλωματική εργασία που είχε ανακοινώσει. Στόχος της εργασίας ήταν η πειραματική κατασκευή ενός αιωρόπτερου. Δεν θα ξεχάσω με τι χαρά αποδέχθηκε την πρόταση μου και έτσι άρχισε η αλησμόνητη συνεργασία μας και ταυτόχρονα ξεκίνησε το υπέροχο ταξίδι μου στον κόσμο της αεροδυναμικής και γενικότερα της ρευστοδυναμικής. Γνωρίζοντας τον περισσότερο διαπίστωσα τη βαθειά γνώση του σε  ποικίλα επιστημονικά πεδία, τη μεθοδικότητα του στην επίτευξη στόχων, την πηγαία αισιοδοξία του και κύρια την ανθρωπιά του, την υπομονετικότητα  του και την καλωσύνη του.  Ήταν ένας ακούραστος ακροατής του συνομιλητή του και πάντα θα τον θυμάμαι με ένα γλυκό χαμόγελο.

Τελευταία φορά τον είδα ένα μεσημέρι, καλοκαίρι του 2000, στη διασταύρωση Μεσογείων και Κατεχάκη όπου και αναζητούσε ένα ταξί για να επιστρέψει στο σπίτι του. Στάματησα αμέσως το αυτοκίνητο μου και μόλις με είδε πάλι αντίκρυσα αυτό το αξέχαστο χαμόγελο του.  Με μεγάλη δυσκολία αποδέχθηκε την πρόσκληση μου να τον μεταφέρω στην οικία του. Σ’ όλη τη διαδρομή είχαμε πολλά να πούμε αλλά αυτό που νιώθω να καταθέσω τώρα είναι η ακόλουθη ιστορία που μου διηγήθηκε και ας με συγχωρέσει αν δεν την μεταφέρω με την ακρίβεια που μόνο αυτός γνώριζε: Το 1976, όταν  εξελέγη Τακτικός Καθηγητής Διοίκησης της Πολυτεχνικης Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, επισκέφθηκε στην οικία του τον καθηγητή του από το Γυμνάσιο Αλκίνοο Μάζη καθώς του έτρεφε απεριόριστη εκτίμηση και σεβασμό λόγω της συμβολής του στο “κτίσιμο” του γνωσιακού υποβάθρου του στις φυσικές επιστήμες. Όπως μου εκμηστηρεύθηκε, αυτό το συνειδητοποίησε  αργότερα κατά τη διάρκεια των σπουδών του και πάντα σ’ όλη του τη ζωή το αναγνώριζε. Κάθησαν και συζήτησαν αρκετή ώρα αναπολώντας ιστορίες από τις σχολικές αίθουσες διδασκαλίας και φεύγοντας ο Αντώνης Κονταράτος, νιώθωντας την ανάγκη, έσκυψε για να του φιλήσει το χέρι. Ο Α. Μάζης αμέσως τραβήχθηκε και ψέλισε δακρύζωντας “Πως είναι δυνατό εσείς ένας καθηγητής Πανεπιστημίου να μου φιλάτε το χέρι;” . Δάκρυα αμέσως ήρθαν αμέσως και στα μάτια του Α. Κονταράτου και πλησιάζοντας τον Α. Μάζη τον αγκάλιασε και έκλαψαν μαζί!

Σαν ύστατο φόρο τιμής, παραθέτω ένα σύντομο βιογραφικό με το συγγραφικό έργο του και τις τιμητικές διακρίσεις του Καθηγητή μου Αντώνη Κονταράτου, όπως το αλίευσα από το facebook.

Αντώνης Κονταράτος: Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1933. Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης ( Μ.Ι.Τ.) στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Υπηρέτησε αρχικά στον Δημόκριτο και στη Δ.Ε.Η. Αργότερα εργάστηκε για την Κυβέρνηση και τη Βιομηχανία των Η.Π.Α. ως ερευνητής, ως μηχανικός συστημάτων ως προϊστάμενος έρευνας, ως επιτελικός, ως ανώτερο και ανώτατο στέλεχος της διοικητικής ιεραρχίας.

Στον ερευνητικό χώρο συνέβαλε ουσιαστικά, ως επιτελικός αλλά και ως ανώτερο διευθυντικό στέλεχος, σε επτά (7) από τα σημαντικότερα προγράμματα των Η.Π.Α.:

1. Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα,
2. Εθνικό Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής,
3. Εθνικό Πρόγραμμα Υποβρύχιας Εξερεύνησης,
4. Εθνικό Πρόγραμμα Οδικής Ασφάλειας,
5. Εθνικό Αντικαρκινικό Πρόγραμμα,
6. Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα και
7. Εθνικό Πρόγραμμα Καταπολέμησης του AIDS.

Το 1976 εξελέγη Τακτικός Καθηγητής Διοίκησης της Πολυτεχνικης Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών μέχρι και το 1984. Μεταξύ 1979 – 1982 διετέλεσε παράλληλα και Σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μεταξύ 1985 και 1990 διετέλεσε Αντιπρόεδρος Επιχειρησιακής Στρατηγικής της Εταιρείας Biotech Research Labaratories στις HΠΑ και παράλληλα Καθηγητής στη Μεταπτυχιακή Σχολή Διοίκησης του Πανεπιστημίου George Washington στις Η.Π.Α. το Μάρτιο του 1991 διορίστηκε Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου « Ευαγγελισμός» και τον Οκτώβριο του 1992 εξελέγη Πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, όπου και υπηρέτησε μέχρι και το Φεβρουάριο του 1997. Το Μάρτιο του 1997 ανέλαβε Γενικός Διευθυντής της Golden Filter S.A. Ανώνυμης Εταιρείας Έρευνας και Εκμετάλλευσης Ευρεσιτεχνιών η οποία διαχειρίζεται το πρωτοποριακό βιολογικό φίλτρο τσιγάρων « biofilter». Τέλος τον Απρίλιο του 1999 ανελαβε Γενικός Διευθυντής του Νοσηλευτικού Ιδρύματος « Ερρίκος Ντυνάν» μέχρι το 2000. Από το 2002 ήταν Πρόεδρος της Golden Filter και από το 2008 Διοικητής του Ευαγγελισμού.

O Α. Κονταράτος πέραν της επιστημονικής αρθρογραφίας του είναι  συγγραφέας των παρακάτω βιβλίων:

1. “Eπί του Φαινομένου της Hλεκτρικής Διασπάσεως του Aτμοσφαιρικού Aέρος”, EMΠ, 1960.
2. “Eγχειρίδιο Xειριστού Hλεκτρικού Πίνακος Aτμοηλεκτρικού Σταθμού Πτολεμαΐδας”, ΔEH, 1960.
3. “Aναδρομή στην Προϊστορία της Σαντορίνης”, 1970.
4. “Santorini: The Volcanic Island in the Aegean Sea that Shaped the Western Culture”, Αθήνα, 1985.
5. “Σαντορίνη: Πορεία στο Χρόνο”, Ηλιότοπος, 2007.
6. “Tο Συναρπαστικό Tαξίδι στο Φεγγάρι: από τη Φαντασία του Iουλίου Bερν στην πραγματικότητα του Aπόλλωνα”, Eκδόσεις Kαστανιώτη, 1980.
7. “Oικονομική και Kοινωνική Aνάπτυξη: μια διηγηματική προσέγγιση”, Eκδόσεις EΛKEΠA, 1996.
8. “Oικολογικός και Kοινωνικός Eπανασχεδιασμός: μια επιστημονική τεκμηρίωση”, Eκδόσεις EΛKEΠA, 1996.
9. “Αρχές Διοικήσεως”, Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών, 1983.
10. “H Tέχνη της Διοίκησης των Eπιχειρήσεων”, B’ Έκδοση επαυξημένη, Eκδόσεις EΛKEΠA, 1992.
11. “Tο Mυστικό της Hγεσίας”, Eκδόσεις EΛKEΠA, 1994 (με τον Kenneth Blanchard).
12. “Ξενοφών: Aρχαίος θεμελιωτής της σύγχρονης Διοίκησης”, Mορφωτικό Ίδρυμα Eθνικής Tράπεζας, 1996.
13. “Τα Αρχαία Μυστήρια”, Εκδόσεις Σίρρις, 1999.
14. “H Tέχνη της Διοίκησης της Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας: οδηγός επιστημονικής ανακάλυψης, τεχνολογικής καινοτομίας και επιχειρηματικής καινοτροπίας”, ΕΙΕ, 2006.
15. “Η Τέχνη Διοίκησης των Νοσοκομείων”, Εκδόσεις Παρισιάνου, 2003.
16. “Αναζητώντας Νόημα Ζωής: Επιστήμη – Αποκρυφισμός”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2003.
17. “Η Αρχαιοελληνική Πρόκληση: Στοχασμός και Πράξη”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2004, 2006.
18. “Υπαρξιακός Προβληματισμός και Επιστημονικές Προσεγγίσεις”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2004, 2006.
19. “Χρονογραφία της Κατάκτησης του Αέρα και του Διαστήματος” (υπό έκδοση το 2006).
20. “Η Τέχνη της Διοίκησης του Επιστημονικού Προσωπικού”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2008.
21. “Η Κατάρρευση του Κόσμου”, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2008.
22. «Σαντορίνη: Πύργος και Αθηνιός, aναμνηστικές φωτογραφίες πριν από το σεισμό του 1956» είναι το τελευταίο του βιβλίο το οποίο και επιμελήθηκε όντας κλινήρης.

Τέλος, έλαβε τις ακόλουθες τιμητικές διακρίσεις:

1. Αριστούχος Διδάκτωρ του Ε.Μ.Π., 1960.
2. Apollo Achievement Award for “Dedicated Service to the Nation as a Member of the Team which First Landed Man on the Moon”, National Aeronautics and Space Administration, 1969.
3. Tektite II Participation Award Certificate for “Contributions to Man’s Early Exploration of the Ocean Floor”, U.S. Department of the Interior, 1970.
4. Special Award Certificate for “Contributions to Manned Space Flight”, American Telephone and Telegraph Company, 1971.
5. Μνεία σταδιοδρομίας στο βιογραφικό λεξικό “American Men of Science”.
6. Πλακέτα, “Τιμής Ένεκεν” από το Πανεπιστήμιο Πατρών, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, για το παρασχεθέν διδακτικό έργο.

Αυτός ήταν ο Καθηγητής μου ο Αντώνης Κονταράτος και ας με συγχωρέσει ο ίδιος η οικογένεια του που δεν μπόρεσα να τον συνοδεύσω στο τελευταίο του ταξίδι, λόγω της απουσίας μου στο εξωτερικό.

Κύριε Καθηγητά, ευχαριστώντας σας ακόμα μια φορά για όσα μου διδάξατε, θα ζείτε πάντα στη θύμηση μου και στη θύμηση όλων αυτών που είχαν την τύχη να σας γνωρίσουν.

Ανδρόνικος Ε. Φιλιός